تری سدیم سیترات چیست و چه کاربرد هایی دارد؟ سیترات سدیم چیست؟ به صورت کلی به نمک های سیتریک اسید، سیترات سدیم می گویند که شامل مونو، دی و تری سدیم سیترات است. از بین نمک های موجود برای این ماده نوع تری کاربرد بیشتری دارد. این ماده در مقیاس تجاری به صورت سنتزی تولید می گردد اما در طبیعت نیز در مرکبات یافت می شود. از آنجایی که در سنتز این ماده از محصولات حیوانی کمک گرفته نمی شود، می توان از آن در غذاهای مربوط به گیاه خواران نیز استفاده نمود.

این نمک به صورت پودر و خوراکی نیز موجود است و پرمصرف ترین نمک امولسیون کننده در پنیرهای فرآوری شده و خرد شده است و عموما در ترکیب با اسید سیتریک به عنوان عامل بافری جهت کنترل pH نوشیدنی ها و مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. این ماده دارای مزه ترش است (همانند اسید سیتریک) همچنین مانند تمامی نمک ها مزه نمکی نیز دارد. مهمترین کاربرد این ماده استفاده به عنوان طعم دهنده و نگهدارنده در صنایع غذایی است.

خواص و ویژگی تری سدیم سیترات

 نام های دیگر  تری سدیم 2-هیدروکسی پروپن- 1و 2 و 3- تری کربوکسیلات
 نام های تجاری  Citrosodina , Natrocitral , Orange Eno
 انحلال پذیری  محلول در آب و نامحلول در اتانول
فرمول مولکولی

سدیم سیترات بدون آب 3Na7O5H6C                      

سدیم سیترات آب دار O2.nH3Na7O5H6C (= n 2 یا 5)

نام آیوپاک  تری سدیم 2-هیدروکسی پروپان-3،2،1- تریکربوکسیلات سیتروسودین و 331E
 CAS Number  6132-04-3

 

این محصول به طور گسترده به عنوان تنظیم کننده اسیدیته و نگهدارنده در محصولات مختلفی مانند: مواد غذایی، نوشیدنی ها، داروها و غیره کاربرد دارد.

تری سدیم سیترات و ساختار مولکولی آن

 

از آنجایی که این ترکیب به صورت پودری می باشد خود به تنهایی pH قابل اندازه گیری نخواهد داشت. اما محلول ساخته شده با کمک این ترکیب  pH> 7.00 دارد. همانطور که انتظار می رود این محلول بازی است به دلیل آنکه نمک تری سدیم سیترات از واکنش یک اسید ضعیف(سیتریک اسید) و یک باز قوی(سدیم هیدروکسید) به دست آمده است.

همانگونه که اشاره شد تری سدیم سیترات بیشتر از فرم های مونو و دی کاربرد دارد، در ادامه به برخی از کاربردهای این ماده اشاره شده است:

کاربرد سیترات سدیم

در صنایع غذایی:

  • سیترات سدیم خوراکی به طور گسترده ای به عنوان تنظیم کننده اسیدیته و نگهدارنده در تولید مواد غذایی استفاده می شود. 

  • از این ماده به عنوان تنظیم کننده اسیدیته: در کیک و سوسیس برای بهبود طعم استفاده میشود.

  • از محصول فوق به عنوان بافر در تولید نوشابه های گاز دار به عنوان تنظیم کننده اسیدیته در مرباها

  • به عنوان پف کننده در خامه و به عنوان امولسیون کننده در پنیرهای فرآوری شده استفاده می شود

  • به عنوان یک نگهدارنده برای جلوگیری از تشکیل  قارچ میوه و سبزیجات استفاده میشود. 

  • حد مجاز مصرف سیترات سدیم 0.1 تا 0.25 درصد است.

پنیر

علاوه بر کاربردهای ذکر شده سیترات سدیم خوراکی به عنوان امولسیفایر روغن در فرآیند تولید پنیر به کار برده می شود. این ترکیب به پنیر اجازه می دهد تا بدون گریسی شدن ذوب شود. 

تری سدیم سیترات به عنوان امولیسیفایردر پنیر

پنیر، امولسیونی از پروتئین، آب و چربی های لبنی می باشد که در دما های بالا شکسته می شود. در هنگام ذوب شدن سیترات سدیم به عنوان امولسیفایر عمل می کند تا از دلمه شدن پنیر یا جدا شدن چربی و پروتئین با نگه داشتن اتصالات یون های کلسیم در آن جلوگیری کند. سیترات سدیم خوراکی منجر به تولید یک سس صاف و خامه ای می شود. مقدار استفاده از این ماده در پنیر متفاوت است اما معمولا 3 درصد گزارش شده است.

ماده ی فوق اغلب در محصولاتی مانند سس پنیر، پنیر ناچو و ماکارونی های پنیری وجود دارد.

آیا این ماده برای سلامتی مضر است؟

سلامت استفاده از محصول فوق توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA)، سازمان ایمنی مواد غذایی اروپا (EFSA) و همچنین کمیته مشترک FAO / WHO در مورد افزودنی های مواد غذایی (JECFA) مورد تایید قرار گرفته است. از این ماده می توان در محصولاتی مانند شیر و خامه، پنیر و محصولات مرتبط با پنیر، ژله، مربا و... استفاده نمود.

 در نوشیدنی ها:

بعنوان تنظیم کننده اسیدیته و نگهدارنده و امولسیفایر در نوشیدنی استفاده می شود.

این ماده باعث ایجاد طعم ترش در نوشیدنی های تجاری می شود و در نوشابه های گاز دار نیز کاربرد دارد.

این ماده در نقش تنظیم کننده اسیدیته در مواد غذایی ژله و بهبود دهنده طعم مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرد.

به عنوان امولسیفایر: در آبمیوه، لبنیات و بستنی برای تولید محصولی ملایم

کاربرد ضد انعقادی سیترات سدیم: 

سیترات سدیم به طور گسترده ای به عنوان عامل دیورتیک (ادرار آور) و خلط آور در داروسازی استفاده می شود.

به عنوان دیورتیک (ادرار آور): در پزشکی برای تنظیم pH خون

مواد ضد انعقاد افزودنی هایی می باشند که از انعقاد خون و یا پلاسما جلوگیری کرده و باعث می شود تا غلظت یا میزان موادی که اندازه گیری آنها در خون مورد درخواست است قبل از مرحله اندازه گیری دچار کمترین تغییری شود در جلوگیری از انعقاد خون مکانیسم های متفاوتی وجود دارد
ترکیب فوق عمدتا جهت انجام آزمون های انعقادی مورد استفاده است به این علت که اثرات ضد انعقادی آن را به سادگی می توان با اضافه کردن کلسیم به نمونه برطرف کرد. سیترات سدیم عنوان ماده ضد انعقاد برای انتقال خون بکار می رود زیرا سیترات به سرعت در کبد متابولیزه شده و از جریان خون پاک می شود.

بسته بندی تری سدیم سیترات را در عکس زیر می توانید شماهده نمایید:

بسته بندی تری سدیم سیترات

این ماده از عوامل قلیایی می باشد که باعث کاهش اسید ادرار می گردد. از ترکیب این مواد برای جلوگیری از نقرس یا سنگ کلیه یا اسیدوز متابولیک در افراد دارای مشکلات کلیوی استفاده می شود.

در شوینده ها:

این ماده به عنوان عامل پاک کننده در صنایع تولید شوینده های سازگار با محیط زیست برای بهبود فرآیند شستشو کاربرد دارد و می توان از آن به عنوان جایگزینی برای تری سدیم فسفات استفاده کرد.

کاربرد در صنابع دیگر:

  • این ماده در بتن  برای بهبود خواص مکانیکی کاربرد دارد.

  • اسید سیتریک و ماده ی فوق دو ماده قلیایی کننده هستند که باعث کم شدن اسیدیته مواد می شود.

  • ترکیبی از اسید سیتریک و سیترات سدیم برای جلوگیری از نقرس یا سنگ کلیه و یا اسیدوز متابولیک در افرادی که مشکلات کلیوی دارند استفاده می شود.

  • در حذف رسوبات از بویلر ها و دیگ های بخار جهت بهبود عملکرد نیز استفاده می شود.

مضرات سیترات سدیم

مضرات سدیم سیترات و اسید سیتریک شامل افزایش وزن، ضعف و گرفتگی عضلات، بد خلقی و بیقراری ، تنفس ماهی وار ، تپش قلب، مدفوع سیاه یا خونی و تشنج است.

جهت مصرف این ماده به صورت دارویی با پزشک خود مشورت نمایید زیرا ممکن است با سایر مواد دارویی تداخل داشته باشد.

در زمان احتراق گاز منوکسید کربن و دی اکسید کربنآزاد می شود برای خاموش کردن آتش از خاموش کننده  CO2 یا اسپری آب استفاده کنید.

شرایط نگهداری به دور از رطوبت و باز های قوی نگهداری شود.

هنگام کار استفاده از تجهیزات مراقبتی مانند ماسک، دستکش و عینک محافظ الزامی است.

روشی برای سنجش خلوص تری سدیم سیترات

حدود 350 میلی گرم از نمونه را وزن نمایید و به یک بشر 250 میلی لیتری انتقال دهید.سپس 100 میلی لیتر اسید استیک گلاسیال اضافه کنید و مرتب هم بزنید تا به طور کامل حل شود. محلول ساخته شده را با پرکلریک اسید 0.1 N  تیتر کنید. از متیل بنفش به عنوان شناساگر برای انجام فرایند تیتراسیون استفاده نمایید.هر میلی لیتر اسید پرکلریک 0.1 N معادل 602/8 میلی گرم C6H5Na3O7 است.

 

برای اطلاع از قیمت خرید و فروش مواد شیمیایی با ما در ارتباط باشید.

تلفن: 02177641217

بهترین کیفیت مواد شیمیایی را از ما بخواهید