در دنیای امروز که روز به روز بر جمعیت ساکنین زمین افزوده شده و مصرف انرژی رشد بسیار سریعی دارد، اهمیت منابعی که قابلیت جایگزین شدن را دارند ( یا به تعریفی دیگر نا محدود هستند)، چند برابر شده است.  

پدیده گرمایش جهانی که امروزه تقریبا همه کارشناسان و دولت ها آن را به رسمیت می شناسند (معاهده پاریس در سال 2015 مبین همین موضوع است) و اثرات مخرب سوخت های فسیلی و هیدروکربنی بر محیط زیست، باعث شده است که مسیر تولید انرژی در جهان تغییرات چشمگیری کند. یکی از شکل های انرژی که قابلیت رفع نگرانی های موجود در این زمینه را دارد، انرژی های نو یا تجدید پذیر هستند. در ادامه به چشم انداز بازار این انرژی ها در 20 سال آینده خواهیم پرداخت.

 

انرژی های تجدید پذیر

انرژی های نو همانند انرژی خورشیدی، باد، موج، جزر و مد دریا، زمین گرمایی، زیست توده و ... علاوه بر اینکه منابعی نامحدود در اختیار ما می گذارند، از لحاظ زیست محیطی نیز بسیار امن هستند. در حال حاضر دنیا با یک مشکل بزرگ دست در گریبان است که دو وجه دارد. وجه اول افزایش روز به روز تقاضا برای انرژی و وجه دوم التزام همه ساکنان زمین برای کاهش تولید گازهای گلخانه ای ناشی از سوزاندن سوخت های کربنی است. یعنی عملا انسان باید از بزرگترین منبعی که تا به حال به عنوان انرژی و سوخت ( نفت، گاز و...) استفاده می کرده است فاصله گرفته و به سمت انرژی جای جایگزین برود.

با توجه به آنچه که در بالا اشاره شد، می توان نتیجه گرفت که در سال های آینده میزان تولید نو افزایش چشم گیری خواهد داشت. اما برای دست یابی به یک پیش بینی دقیق از بازار عرضه و تقاضای این نوع انرژی ها نیاز به کار کارشناسی و در نظر گرفتن پارامترهای بسیاری است.

موسسات مختلفی در دنیا هر ساله بازار انرژی را مورد بررسی قرار داده و گزارشی از نتایج خود را در قالب یک چشم انداز ارائه می کنند. شرکت British Petroleum اخیرا جدیدترین گزارش خود را در سال 2019 منتشر کرده است. در ادامه به تحلیل و بررسی گزارش های این شرکت خواهیم پرداخت.

 

گذار به سمت انرژی های تجدید پذیر

 

 بازار انرژی های تجدید پذیر

بر اساس پیش بینی هایی که توسط روش ها (سناریوها) ی مختلف (Evolving transition, More energy, Less globalization & Rapid transition) صورت گرفته است و در نمودار بالا قابل ملاحظه است، می توان مشاهده کرد که میزان مصرف انرژی های قابل تجدید افزایش قابل توجهی در مقایسه با میزان فعلی آن خواهد داشت و سهم عمده ای از بازار انرژی را در آینده از آن خود می کند.

 

رشد تولید و افزایش ارزش در بازارهای جهانی 

 

بازار انرژی های تجدید پذیر

 

نکات کلیدی:

  • انرژی های تجدید پذیر به سرعت رشد می کنند و نقش آن ها در بازارهای جهانی افزایش چشم گیری خواهد یافت.
  • بر اساس این پیش بینی، این انرژی ها در زمینه تامین نیرو سریعترین رشد را در بین منابع انرژی خواهند داشت و در حدود دو سوم از رشد منابع تامین نیرو را به خود اختصاص خواهند داد. این رشد سریع باعث می شود تا این انرژی ها به بزرگترین منبع تامین نیروی جهان تا سال 2040 تبدیل شوند.
  • نیروهای بادی و خورشیدی به سرعت رشد خواهند کرد (به ترتیب به نسبت های 5 و10) و نقسی اساسی را در تامین نیروی جهانی بر عهده خواهند گرفت. دلیل این رشد، کاهش هزینه های تولید این نوع انرژی ها ست که خود حاصل از افزایش آگاهی در زمینه تولید آنها خواهد بود.  

 

افزایش سهم انرژی های نو در منابع تامین نیرو

 

بازار انرژی های تجدید پذیر

 

نکات مهم:

  • بر اساس نمودار، اتحادیه اروپا همچنان پرچم دار تولید انرژی قابل تجدید خواهد بود و سهم انرژی های قابل تجدید در بازار اتحادیه اروپا به 50% خواهد رسید.
  • در پایان چشم انداز، تعویض این انرژی ها با سایر انرژی ها تبدیل به یکی از چالش های مدیریتی خواهد شد.
  • رشد انرژی های تجدید پذیر تحت تاثیر توسعه جهانی خواهد بود، چین، هند و سایر کشورهای آسیایی عامل نصف رشد تولید این انرژی ها خواهند بود.

 

 نفوذ انرژی های تجدید پذیر به سیستم انرژی جهانی

 

بازار انرژی های تجدید پذیر

نکات مهم:

  • از لحاظ تاریخی مدت زمان زیادی لازم بوده است تا سوخت های جدید بتوانند به سیستم انرژی جهانی نفوذ کنند. به عنوان مثال حدود 45 سال طول کشید تا سهم 1 درصدی نفت از بازار انرژی به 10 درصد در اواخر سده 1800 و اوایل سده 1900 میلادی برسد. برای گاز طبیعی نیز این پروسه حدود 50 سال در اوایل قرن بیستم طول کشید. 
  • این سرعت آهسته جایگزینی انرژی به دلیل عمر نسبتا بالای وسیله های مصرف کننده انرژی هستند. به عنوان مثال هر اتومبیل به طور متوسط 10 سال عمر می کند و یا عمر حدودی نیروگاهها 30 سال است.
  • بر اساس پیش بینی سناریوی Evolving transition افزایش سهم انرژی های نو در انرژی جهانی از 1 به درصد فقط 25 سال طول می کشد و این سریعترین سهم گیری در میان سوخت ها خواهد بود. در سناریوی Rapid transition این مدت زمان بسیار کمتر و در حدود 15 سال پیش بینی شده است.

 

 میزان مصرف انواع سوخت در مناطق مختلف

یکی دیگر از پارامترهایی که بسیار تاثیر گذار است، میزان مصرف هر کدام از سوخت ها در نواحی و اقتصادهای بزرگ جهان است. در شکل پایین پیش بینی از میزان مصرف انواع مختلف سوخت را در 4 ناحیه اتحادیه اروپا، ایالات متحده آمریکا، چین و هند می توان مشاهده کرد.

 

بازار انرژی های تجدید پذیر بازار انرژی های تجدید پذیر
بازار انرژی های تجدید پذیر بازار انرژی های تجدید پذیر

 

 

نکات مهم:

  • تفاوت در مخلوط سوخت ها بر اساس نقاط مختلف، و اینکه کدام مخلوط ها در طول چشم انداز تغییر خواهند کرد، نقشی اساسی در تغییر نوع انرژی خواهد داشت.
  • همانگونه که مشاهده می شود در هر چهار ناحیه مورد بررسی میزان مصرف انرژی های قابل تجدید در طول چشم انداز افزایش پیدا خواهند کرد.
  • بر اساس این پیش بینی میزان مصرف انرژی های نو در چهار ناحیه فوق در سال 2040 به شرح زیر خواهد بود:
  1. اتحادیه اروپا: 0.5 میلیارد toe ( معادل یک تن نفت خام، انرژی حاصل از سوزاندن یک تن نفت)
  2. ایالات متحده آمریکا: 0.4 میلیارد toe
  3. چین : 0.7 میلیارد toe
  4. هند : 0.3 میلیارد toe

 

 

منبع

BP Energy Outlook | Energy economics | Home. (n.d.). Retrieved February 20, 2019, from https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/energy-outlook.html